1. Sơ đồ bài toán khảo sát
Bước 1: Tìm tập xác định của hàm số.
Bước 2: Xét sự biến thiên của hàm số.
- Tính đạo hàm, xét dấu và xác định khoảng đơn điệu, cực trị (nếu có) của hàm số.
- Tính giới hạn tại vô cực và tìm các tiệm cận nếu có.
- Lập bảng biến thiên của hàm số.
Bước 3: Vẽ đồ thị của hàm số.
- Vẽ các đường tiệm cận của đồ thị hàm số (nếu có).
- Xác định các điểm cực trị, giao điểm với các trục tọa độ (nếu có và dễ tìm).
- Vẽ đồ thị hàm số.
2. Khảo sát hàm số bậc ba: y=ax^3+bx^2+cx+d (a ≠ 0)
Tập xác định: D=R, đạo hàm: y'=3ax^2+2bx+c.
Đồ thị nhận điểm I(x0;y0) làm tâm đối xứng, với x0 là nghiệm của y''=0 và y0=y(x0).
Các dạng đồ thị gồm trường hợp y'=0 có 2 nghiệm phân biệt (hai cực trị), nghiệm kép (không có cực trị), hoặc vô nghiệm (không có cực trị), kèm theo hình minh họa.
3. Khảo sát hàm số phân thức: y=(ax+b)/(cx+d), c≠0, ad - bc ≠0
Tập xác định: D=R\{-d/c}, đạo hàm: y'=(ad-bc)/(cx+d)^2.
Phương trình các đường tiệm cận bao gồm tiệm cận ngang y=a/c, tiệm cận đứng x=-d/c.
Đồ thị có tâm đối xứng tại I(-d/c;a/c), nhận đường phân giác tạo bởi hai đường tiệm cận làm trục đối xứng.
4. Khảo sát hàm số phân thức: y=(ax^2 + bx + c)/(mx+n), a≠0, m≠0
Tập xác định: D=R\{-n/m}, đạo hàm: y'=[2amx^2 + 2anx + bn - cm] / (mx+n)^2.
Phương trình các đường tiệm cận gồm tiệm cận đứng x=-n/m và tiệm cận xiên y=(a/m) x + (b - am)/m^2.
Đồ thị nhận giao điểm hai đường tiệm cận làm tâm đối xứng, nhận đường phân giác tạo bởi hai đường tiệm cận làm trục đối xứng, kèm theo các dạng đồ thị minh họa.
Phân loại bài tập tự luận
- Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số bậc ba
- Xác định hệ số của hàm số dựa trên đồ thị
- Bài toán liên quan hàm số bậc ba như số giao điểm với trục hoành, phương trình tiếp tuyến, điểm đối xứng
Phân loại bài tập trắc nghiệm
- Câu hỏi về nhận biết dạng hàm số theo đồ thị
- Câu hỏi về bảng biến thiên nhận biết hàm số
- Câu hỏi về tính số nghiệm của phương trình liên quan đồ thị hàm số
- Câu hỏi đúng sai và kiến thức chuyên sâu
Phân loại bài tập ứng dụng thực tiễn
- Chuyển động thẳng: vận tốc, quãng đường, gia tốc
- Bài toán quãng đường đi ngắn nhất liên quan đến vị trí, khoảng cách
- Bài toán kinh doanh: hàm chi phí, lợi nhuận, doanh thu, hàm cầu, giá bán
- Bài toán hình học vận dụng tối ưu diện tích, chi phí
Ví dụ minh họa:
- Khảo sát và vẽ đồ thị hàm số y=2x^3 - 6x
- Xác định điểm cực trị, bảng biến thiên, tiệm cận
- Bài toán thực tế: Tính nồng độ trong dung dịch trộn, điện trở của mạch điện, tính vận tốc lớn nhất của chuyển động thẳng
- Bài toán tối ưu chi phí và diện tích trong xây dựng hình chữ nhật, hình trụ, hình thang cân
